Direct naar de inhoud
Opvang · Educatie · Preventie · Natuurbescherming
Permanente opvangHelp mee · Doneren

Een kijkje bij de schildpadden

Bekijk ons fotoboek ↗
Landschildpad bij de vijverBinnenverblijf voor landschildpaddenVlonder aan de buitenvijver

Start / Persbericht Geboorte invasieve schildpadden Dirksland

Nieuws · 22-11-2026

Persbericht Geboorte invasieve schildpadden Dirksland

Persbericht Geboorte invasieve schildpadden Dirksland

Persbericht Geboorte invasieve schildpadden in Dirksland | Stichting Schildpaddenopvang Nederland | 22 november 2026

Voorkom afschot van schildpadden: schildpaddenreservaat opent in 2027 haar deuren en heeft ruimte voor duizenden schildpadden. 

Harkema/Kollumerzwaag – Omdat er op dit moment veel onduidelijkheid is en daardoor vele aannames worden gemaakt over de gemelde geboorte van invasieve schildpadden in Dirksland, wil de stichting graag het e.e.a. toelichten. Stichting Schildpaddenopvang Nederland heeft dit jaar al meer dan 600 schildpadden opgevangen uit heel Nederland. Het merendeel kwam uit het zuiden van het land. Volgens de stichting is er bij bestaande opvangcentra geen ruimte meer om grote aantallen invasieve waterschildpadden onder te brengen. Waar de stichting al jarenlang voor voortplanting waarschuwt, wordt nu eindelijk zichtbaar dat het probleem uiteindelijk uit de hand gaat lopen als er wederom niets wordt gedaan. De stichting zag dit al aankomen en is na ruim tien jaar proactieve inzet, bezig met de opening van het eerste Schildpaddenreservaat Nederland in Kollumerzwaag in 2027. Daarmee wil de stichting dieren tijdig uit de natuur kunnen halen, grootschalige voortplanting voorkomen en een alternatief bieden voor afschot of een andere vorm van dodelijke bestrijding.

“Wij zeggen al jaren dat je invasieve schildpadden tijdig uit de natuur moet halen, niet alleen uit dierenwelzijn maar ook de bescherming van onze kwetsbare natuur. Maar dan moet iemand ook de deur opendoen voor die dieren,” zegt Gerard van der Wijk, voorzitter van Stichting Schildpaddenopvang Nederland. “Wij krijgen telefoontjes en mailtjes uit het hele land, ook van mensen die eerst elders om hulp hebben gevraagd en naar ons zijn doorverwezen. Met zo’n doorverwijzing komt de schildpad bij ons terecht en begint het werk pas. Het dier heeft een verblijf nodig, voeding en soms behandeling door een dierenarts. Die verantwoordelijkheid dragen wij vervolgens jarenlang. Als het om permanente opvang op deze schaal gaat, staan wij er in de praktijk vrijwel alleen voor.”

“Als een provincie of gemeente besluit dat er schildpadden uit een gebied moeten worden weggehaald, is de eerste vraag waar die dieren naartoe kunnen,” zegt Gerard van der Wijk, voorzitter van Stichting Schildpaddenopvang Nederland. “Voor één dier is soms nog wel een plek te vinden. Voor tientallen of honderden dieren heb je ruimte nodig waar ze ook de rest van hun leven kunnen blijven. Daar hebben wij meer dan tien jaar voor gevochten. In 2027 gaat het reservaat eindelijk open in samenwerking met Stichting Dierenlot.” Wij regelen al jaren landelijke opvang in samenwerking met vele dierenambulances en dierenorganisaties. Wij kunnen hen straks nog beter ontlasten met schildpaddenopvang problematiek zodat zij de opgevangen dieren alsnog kwijt kunnen. 

Dirksland laat twee kanten van hetzelfde verhaal zien

Dit voorjaar werden in Dirksland jonge geelwangschildpadden bij een nest gevonden. Faunawatch documenteerde daarmee het eerste bevestigde geval van een uitgekomen nest van de lettersierschildpad in de Nederlandse natuur. De omgeving van de kerk in Dirksland is voor Stichting Schildpaddenopvang Nederland een bekende plek waar mensen schildpadden achterlaten. Buurtbewoners houden deze locatie sinds 2022 voor de stichting in de gaten. Op diezelfde plek heeft de stichting een tiental ernstig vermagerde schildpadden weggehaald. 

“Van de duizenden schildpadden die wij door de jaren heen uit de Nederlandse natuur hebben opgevangen, verkeerde het merendeel bij binnenkomst in slechte conditie,” zegt Van der Wijk. “Veel dieren waren ernstig verzwakt en vermagerd." Bij onderzochte dieren heeft de dierenarts voedseltekorten vastgesteld. Bij een deel van de dieren droegen ook parasieten bij aan de verzwakking. Dat zijn bevindingen uit de opvang zelf en vrijwel alle partners die met ons samenwerken. 

Volgens de stichting bieden maar weinig Nederlandse vijvers, plassen en sloten zowel een goede waterkwaliteit als voldoende geschikt voedsel om in de zomer reserves voor de winter op te bouwen. “Een uitgezette schildpad kan meerdere winters overleven en jarenlang op dezelfde plek te zien zijn, terwijl het dier geleidelijk verzwakt,” zegt Van der Wijk. “Wie ieder voorjaar weer een schildpad op dezelfde boomstam ziet zonnen, denkt al gauw dat het dier zich prima redt. Vanaf de waterkant zie je vaak niet dat een dier vermagert of last heeft van parasieten. (uitzonderingen daargelaten) Zo kan het lijden van een schildpad jarenlang onopgemerkt blijven, juist terwijl mensen het dier geregeld zien. Dat kan anderen het idee geven dat ze hun eigen schildpad daar ook gerust kunnen achterlaten. Een uitgekomen nest zegt evenmin hoeveel voedsel de dieren in die vijver vinden. Ook aan eileg alleen kun je de conditie van een vrouwtje niet aflezen. Wij hebben in de opvang meermaals meegemaakt dat ernstig zieke schildpadden kort voor hun dood nog eieren legden. Dierenwelzijn is voor ons al jaren de reden om uitgezette schildpadden op te vangen. Als voortplanting op meer plekken voorkomt, verwachten wij dat overheden eerder tot actieve bestrijding overgaan. Dan wordt onze taak nog groter. Naast de zorg voor verzwakte dieren moeten we dan ook een blijvende plek kunnen bieden aan gezonde schildpadden die anders bij de bestrijding worden gedood.”

Oproep aan RAVON: onderzoek en volg de nestlocatie

Sommige nieuwskoppen wekken de indruk dat er een nieuwe invasieve soort in Nederland is ontdekt. De lettersierschildpad is hier al tientallen jaren bekend. Tot deze soort behoren de roodwangschildpad, de geelwangschildpad en de geelbuikschildpad. Al in de jaren zestig werden jonge lettersierschildpadden voor de huisdierenhandel naar Europa gehaald. Vanaf de jaren zeventig zijn er in Nederland miljoenen als huisdier verkocht. Sinds 3 augustus 2016 staat de soort met alle drie de ondersoorten op de Europese Unielijst van invasieve exoten. De nieuwe waarneming betreft het uitgekomen nest van de geelwangschildpad in Dirksland. 

De stichting roept RAVON op om de locatie meerdere seizoenen te onderzoeken en te volgen. RAVON coördineert in opdracht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit het landelijke meetnet voor lettersierschildpadden en heeft eerder Nederlandse nesten onderzocht. Daarbij werden al bevruchte eieren en ver ontwikkelde embryo’s aangetroffen. Onderzoek vanuit dat bestaande meetnet kan publiek en overheden duidelijkheid geven over de vraag welke omstandigheden in Dirksland een rol speelden en of het succes zich herhaalt. 

De stichting vermoedt dat de eieren aan de zuidzijde van de kerk lagen. Mogelijk heeft de zonbeschenen muur daar warmte vastgehouden. Metingen op nestdiepte, bij de kerk en op onbeschutte plekken in de omgeving, kunnen daar meer inzicht in geven. Ook de wintertemperatuur is relevant. Jonge lettersierschildpadden kunnen vóór de winter uit het ei komen, in de nestkamer overwinteren en pas in het voorjaar bovenkomen. 

Volg eerdere waarschuwingen op

“De berichtgeving zorgt voor onduidelijkheid wanneer uit één nest conclusies worden getrokken over alle uitheemse schildpadden in Nederland,” zegt Van der Wijk. “Dirksland is vooralsnog een uitzondering in de Nederlandse waarnemingen. Tegelijk vrezen wij dat voortplanting op meer plekken eerder kan optreden dan verwacht. We hebben eenduidige informatie nodig én we moeten de waarschuwingen die er al lagen serieus nemen.” In de Nederlandse onderbouwing van het exotenbeleid werd jaren geleden al gewezen op de gevolgen van klimaatopwarming en op de mogelijkheid om toekomstige problemen te beperken door dieren tijdig weg te vangen. 

In Zuid-Europa planten lettersierschildpadden zich al tientallen jaren voort. Daar kunnen ze met de inheemse Europese moerasschildpad concurreren om voedsel en geschikte zonplaatsen. Ook kunnen uitgezette schildpadden parasieten en andere pathogenen meebrengen. Bij een ernstige ziekte-uitbraak onder Europese moerasschildpadden in Spanje achtten onderzoekers overdracht van een parasiet vanuit geïntroduceerde schildpadden waarschijnlijk. De stichting trekt uit de problemen met andere invasieve exoten, zoals rivierkreeften, vooral een les over het moment van ingrijpen. Wanneer een soort zich op grote schaal heeft vermenigvuldigd en verspreid, wordt beheersing veel moeilijker al dan niet onmogelijk.. 

Voorkom dat verkochte huisdieren in de natuur belanden

De handel in lettersierschildpadden is verboden. Andere uitheemse waterschildpadden worden nog steeds als huisdier verkocht. De stichting verwacht dat de overheid het huidige aanbod opnieuw zal beoordelen en de verkoop waar nodig strenger zal reguleren. Vooral nu er precaire onderhandelingen zijn met het invoeren van een positieflijst voor reptielen. Bij verdere klimaatopwarming kunnen de Nederlandse omstandigheden voor meer schildpaddensoorten geschikt worden. Het risico verschilt per soort. 

De oproep aan eigenaren is eenvoudig: zet een schildpad nooit uit in de natuur. Van der Wijk: “Wij zien gedumpte schildpadden geregeld naar mensen toe zwemmen en om voer bedelen. Die dieren hebben van jongs af aan geleerd dat mensen hun voedsel brengen. Een jong dat in de natuur opgroeit, moet vanaf het begin zelf voedsel zoeken. Schildpadden verschillen in karakter en aanpassingsvermogen. Wie jarenlang voor een dier heeft gezorgd, kan er niet van uitgaan dat het zichzelf na uitzetting wel redt.”

Een blijvende plek als alternatief voor afschot zoals in buurland België 

In het reservaat kunnen weggevangen schildpadden de rest van hun leven in een gesloten omgeving verblijven, waar ontsnapping en voortplanting worden voorkomen. De Europese exotenverordening biedt ruimte voor niet-dodelijke beheersmaatregelen. Nederlandse opvangcentra met de vereiste toestemming mogen invasieve dieren levenslang verzorgen. Bij de keuze van beheersmaatregelen wegen overheden ook de kosten en de doeltreffendheid mee. In België mogen sinds dit jaar schildpadden worden afgeschoten. zie 

“Wij kunnen er niet van uitgaan dat een overheid de kosten van levenslange verzorging op zich neemt,” zegt Van der Wijk. “Onze zorg is dat de roep om dodelijke bestrijding na deze vondst sneller zal klinken. Juist daarom hebben we ons al die jaren ingezet voor een reservaat. We willen voorkomen dat dieren die door mensen zijn achtergelaten, uiteindelijk worden afgeschoten omdat er nergens plek voor ze is.”

De stichting roept gemeenten, provincies, terreinbeheerders en opvangorganisaties op om afspraken te maken over bekende dumpplekken, diervriendelijk wegvangen en de financiering van blijvende verzorging. Daarnaast moet aankoop en dump preventie hoger op de agenda komen te staan. 

Schildpad gezien? Meld de vindplaats. Stichting Schildpaddenopvang Nederland houdt al jaren zelf bij waar in Nederland schildpadden worden gevonden. Daarnaast is het mogelijk om via Ravon een zichtmelding te doen. Wie een schildpad ziet in of langs een vijver, plas of sloot, kan de locatie, datum en zo mogelijk een foto doorgeven. Ook herhaalde waarnemingen op dezelfde plek zijn welkom. Eigenaren die niet langer voor hun schildpad kunnen zorgen, kunnen eveneens contact opnemen met de opvang via schildpaddenopvang.nl


Noot voor de redactie Gerard van der Wijk, voorzitter, [e-mailadres: schakel JavaScript in om het adres te bekijken] Stichting Schildpaddenopvang Nederland www.schildpaddenopvang.nl

Bronnen bij het persbericht

- Wetenschappelijke publicatie over het nest in Dirksland – Theriogenology Wild
- Eerder onderzoek naar schildpaddennesten in Nederland – RAVON
- Landelijk meetnet voor lettersierschildpadden – RAVON
- Lettersierschildpad op de Europese Unielijst – NVWA
- Klimaat en vestigingsrisico van uitheemse schildpadden – Wageningen University & Research
- Europese exotenverordening, artikel 19 · Regels voor levenslange opvang – RVO